ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
39
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
استحضار حضرت علي ( ع ) رساندند أمير مؤمنان ( ع ) ، نامهء تهديد آميزى براي مردم صنعاء نوشتند وآنان را ، به يادآورى وأطاعت خدا ، اندرز دادند . مردم صنعاء در پاسخ نامه حضرت ، با فريب ونيرنگ نوشتند كه اگر اين دو نفر عبيد اللّه بن عباس ، وسعيد بن نمران را از مسؤوليّتى كه دارند عزل كند همچنان فرمانبر آن حضرت خواهند بود . به دنبال اين نامه ، نامهاى به معاوية نوشتند وجريان امر را به اطّلاع وى رساندند وبه زبان بىزبانى از معاوية كمك خواستند . معاوية بسر بن أرطأة كه مردى خشن ، سختگير وخونريز بود به صنعاء گسيل داشت . بسر بن أرطأة ، در مسير حركت خود ، هر كس از هواخواهان علي ( ع ) را ديد به قتل رساند از جمله : دو فرزند عبيد اللّه بن عباس به نام داود وسليمان را در مسير مكّه وعبد اللّه بن مدان داماد عبيد اللّه بن عباس را در طايف به قتل رساند وشتابان به سوى يمن حركت كرد ، عبيد اللّه بن عباس وسعيد بن نمران ، كه وضع را خطرناك تشخيص داده بودند . عبد اللّه بن عمر بن اراكهء ثقفى را در صنعا نمايندهء خود گذاشته ، راه كوفه را در پيش گرفتند . بسر بن أرطأة بر صنعاء مسلّط شد ، وعبد اللّه ثقفى را به شهادت رساند . هنگامى كه عبيد اللّه بن عباس وسعيد بن نمران در كوفه بر أمير مؤمنان وارد شدند ، مورد ملامت وسرزنش آن حضرت قرار گرفتند : كه چرا در صنعاء نمانده وبا بسر بن أرطأة مقابله نكردهاند آنها عذر آوردند ، كه ما توان مقابلهء با دشمن را نداشتيم . حضرت با اندوه فراوان به منبر تشريف بردند وفرمودند : ما هي الّا الكوفة . . . إلخ . ( 5718 - 5712 ) ترجمه وتوضيح اجمالي آن گذشت ، حال شرح وتفصيل فرموده آن حضرت : در عبارت حضرت « ما هي الّا الكوفة » ضمير « هي » در آغاز جمله به كار رفته است ، در صورتي كه محلّ برگشت ضمير ، بايد پيش از خود ضمير به كار